فرمینگ چیست؟

 همواره در صنعت  ابزار و روش‌های زیادی وجود دارد که به کمک آن می‌توان مواد اولیه و خام را به شکلی تبدیل کرد که قابل استفاده است. یکی از این متریال خام پر استفاده، ورق فلز است. در بین ورق‌های فلزی موجود، ورق‌های گالوانیزه به طور گسترده در صنایع مختلف استفاده می‌شود. این ورق‌ها که توسط صنایع مادر تولید می‌شود برای استفاده در صنایع لازم است با روش‌های گوناگون و ابزار آلات متنوع به شکل‌های گوناگونی تغییر یابد. به تغییر شکل این ورق‌ها در طی مراحل و روش‌های گوناگون با دستگاه‌های مخصوص، عملیات فرمینگ می‌گویند. امروزه برای افزایش ظرفیت تولید، روش‌های نورد فرمینگ جایگزین روش‌های سنتی نظیر وکیوم‌های خم کن و.. شده است. مزیت دیگری که این فرایند‌ها دارد این است که بدون حضور مستقیم اپراتور انجام می‌گیرد که این خود سبب صرفه جویی در هزینه‌ها و در نتیجه کاهش قیمت تمام شده‌ی محصول می‌گردد.

روش‌های فرمینگ با توجه به ضخامت ورق‌ به دو دسته‌ی فرمینگ سرد و فرمینگ گرم دسته بندی می‌شود.

از فرمینگ گرم برای شکل دهی به ورق‌هایی با ضخامت بالا مانند ورق‌های فولادی استفاده می‌شود. طی این فرآیند، دمای ورق را بالا می‎برند تا بتوانند آن را به شکل مورد نظر درآورند. بازار محصولات تولیدی در  به وسیله‌ی نورد گرم نسبت به نورد سرد، گستردگی کمتری دارد. از محصولات تولیدشده توسط نورد گرم، می‌توان به تیرآهن، نبشی یا ورق‌های ضخیم فرم ‌داده ‌شده اشاره کرد. تنظیم دما هنگام انجام عملیات فرمینگ ورق به روش نورد گرم، بسیار حساس است؛ چراکه در صورت کم و یا زیاد شدن حرارت، احتمال ایجاد خرابی در قطعه کار وجود دارد. همین حساسیت دمایی بالا سبب شده است که تنها تعداد محدودی از کارخانه‌ها از روش نورد گرم استفاده ‌‌کنند.

فرمینگ سرد، روشی است که در آن، دمای ورق‌های فلزی را زیاد افزایش نمی‌دهند و به دلیل ضخامت کم ورق‌ها مانند ورق‌های آلومینیوم یا ورق‌های استیل، عملیات فرم‌دهی با سهولت و سرعت بیشتری انجام می‌شود. ماده‌ی اولیه برای رول‌ کردن ورق‌ها در این روش، تختال و کلاف است.

فرایند فرمینگ نیاز به دستگاه‌های مختلفی دارد؛ چرا که هر یک می‌توانند فلز با شکل‌های مختلف نظیر ورق، لوله و ... را فرم دهی کنند. این دستگاه‌ها عبارتند از:
 

• دستگاه‌های رول فرمینگ

• دستگاه‌های فرم سر لوله

• دستگاه‌های پخ زنی

• دستگاه‌های پانچ

• دستگاه‌های رولینگ رزوه زنی
 

از آنجایی که هر یک از این دستگاه‌ها برای فرم دهی مخصوصی طراحی شده اند، لذا استفاده از آن‌ها نیازمند آموزش و یادگیری است و استفاده از آن‌ها بدون اطلاع و آگاهی‌های لازم موجب پدید آمدن خطر‌هایی می‌شود. در این قسمت به توضیحی مختصر درباره‌ی هر یک از این دستگاه‌ها می‌پردازیم.

از این دستگاه‌های برای شکل دهی ورق‌ها در راستای طولی آن‌ها استفاده می‌شود. نوع شکل فرم دهی با توجه به نیاز مشتری تعیین می‌شود که برای عملی شدن این نیاز از از غلتک‌هایی فولادی در سر تا سر مسیر حرکت ورق استفاده می‌شود.

 

از ماشین‌های فرمینگ سر لوله برای ایجاد اشکال مختلف یا ایجاد برش‌های زاویه دار استفاده می‌شود. از این نوع دستگاه برای فرم‌هایی نظیر افزایش یا کاهش قطر، ایجاد انواع برجستگی یا فرو رفتگی، برش‌های مورب و ... استفاده می‌شود.

 

از دستگاه پانچ برای ایجاد انواع برش در ابعاد و شکل‌های متفاوت استفاده می‌شود. این دستگاه‌ها به صورت ضربه‌ای کار می‌کند و عملیات برش توسط قالب‌های نصب شده روی فک متحرک فوقانی و میز کار، انجام می‌شود. این دستگاه‌ها به دو صورت خودکار و غیر خودکار وجود دارد.

از این دستگاه برای رفع لبه‌های تیز قطعات فلزی نظیر صفحات مسطح با قطعات دوار استفاده می‌شود که هدف از این کار، جلوگیری از صدمات انسانی و کاهش خسارت وارده به قطعات دیگر در هنگام مونتاژ است. این دستگاه می‌تواند با توجه به نیاز مشتری پخ‌هایی با ابعاد و زوایای مختلفی ایجاد کند.

این دستگاه برای تولید پیچ، میله‌ی هادی و... استفاده می‌شود. از این دستگاه عموما برای ایجاد رزوه در سطوح خارجی قطعات استفاده می‌شود. فرایند رزوه زنی توسط دو دسته قالب غلتکی و قالب تخت انجام می‌شود. از ویژگی‌های این دستگاه می‌توان به نرخ تولید بالا، دقت عالی و عدم کاهش مقاومت قطعات اشاره کرد.