مقالات مرتبط

مولتی‌متر چیست و چگونه از آن استفاده کنیم؟ راهنمای جامع برای مبتدیان

جعبه سیاه برق‌کارها: راهنمای جامع و ساده کار با مولتی‌متر برای تازه‌کارها

مقدمه

آیا تا‌به‌حال پیش آمده که باتری کنترل تلویزیون تمام شود و ندانید کدام باتری سالم است و کدام خراب؟ یا شاید سیم شارژر گران‌قیمتتان قطع شده باشد و بخواهید دقیقاً محل قطعی را پیدا کنید؟ شاید هم به عنوان یک علاقه‌مند به دنیای الکترونیک، قصد دارید اولین پروژه خود را بسازید. در تمامی این موارد، شما به یک ابزار حیاتی نیاز دارید: مولتی‌متر (Multimeter).

مولتی‌متر که گاهی اوقات اهم‌متر یا ولت‌متر نیز نامیده می‌شود، چشم و گوش شما در دنیای نامرئی الکتریسیته است. بدون این ابزار، کار با برق و الکترونیک شبیه راه رفتن در تاریکی مطلق است. مولتی‌متر به شما اجازه می‌دهد ولتاژ، جریان و مقاومت را اندازه‌گیری کنید و سلامت قطعات را بسنجید. اگرچه نگاه کردن به دکمه‌ها و اعداد روی نمایشگر این دستگاه ممکن است در ابتدا گیج‌کننده به نظر برسد، اما کار با آن بسیار ساده‌تر از چیزی است که فکر می‌کنید.

در این راهنمای جامع، ما نقشه‌ی راهی را برای شما ترسیم کرده‌ایم تا از یک مبتدی مطلق به کسی تبدیل شوید که با اعتماد‌به‌نفس کامل پروب‌های مولتی‌متر را در دست می‌گیرد. ما به بررسی اجزای دستگاه، تفاوت مدل‌ها و نحوه انجام تست‌های حیاتی می‌پردازیم. با ما همراه باشید.

مولتی‌متر چیست؟ (آشنایی اولیه)

برای شروع، باید بدانیم که دقیقاً با چه ابزاری سروکار داریم. مولتی‌متر یک ابزار اندازه‌گیری الکترونیکی است که چندین عملکرد اندازه‌گیری را در یک واحد ترکیب می‌کند. در پایه‎‌ای‌ترین حالت، یک مولتی‌متر سه دستگاه (ولت‌متر، اهم‌متر، آمپرمتر) را در خود جای داده است.

تفاوت مولتی‌متر دیجیتال و آنالوگ (عقربه‌ای)

احتمالا مدل‌های آنالوگ را در کارگاه‌های قدیمی یا فیلم‌های دهه ۸۰ دیده‌اید. این مولتی‌مترها دارای یک عقربه فیزیکی هستند که روی یک صفحه مدرج حرکت می‌کند.

  • مزایا: تغییرات لحظه‌ای و نوسانات ولتاژ را بهتر نشان می‌دهند و در حالت ولت‌متر نیازی به باتری ندارند.
  • معایب: خواندن دقیق اعداد دشوار است (خطای دید) و مقاومت ورودی پایین‌تری دارند.

اما مولتی‌متر دیجیتال (DMM) استاندارد دنیای امروز است. آن‌ها دارای نمایشگر LCD هستند که عدد دقیق را نشان می‌دهد. برای مبتدیان، مدل‌های دیجیتال به دلیل دقت بالا، خوانایی آسان و قابلیت‌های اضافی (مثل تست دیود و خازن) بهترین گزینه هستند.

آشنایی با اجزای مولتی‌متر

قبل از اندازه‌گیری، باید آناتومی ابزارمان را بشناسیم. یک مولتی‌متر دیجیتال استاندارد از سه بخش اصلی تشکیل شده است:


 

  1. نمایشگر (Display): بخش بالایی دستگاه که اعداد را نشان می‌دهد (معمولاً 4 رقم).
  2. دستگیره انتخاب یا سلکتور (Selection Knob): قلب فرماندهی دستگاه است. با چرخاندن آن تعیین می‌کنید که قصد اندازه‌گیری ولتاژ، جریان یا مقاومت را دارید.
  3. پورت‌ها (Ports): محل اتصال سیم‌های پروب است:
    • پورت COM: (مخفف Common). همیشه سیم سیاه (منفی) به این پورت متصل می‌شود.
    • پورت VΩmA: پرکاربردترین پورت برای سیم قرمز. برای اندازه‌گیری ولتاژ، مقاومت و جریان‌های کم استفاده می‌شود.
    • پورت 10A: مخصوص اندازه‌گیری جریان‌های بالا (تا ۱۰ آمپر).

معنی علائم اختصاری روی مولتی‌متر

روی بدنه مولتی‌متر پر از علامت‌های اختصاری است. جدول زیر به شما کمک می‌کند زبان مولتی‌متر را بفهمید:


 

V~ (AC) ولتاژ متناوب اندازه‌گیری برق شهری و پریزها
V- (DC) ولتاژ مستقیم اندازه‌گیری باتری‌ها و مدارات الکترونیکی
Ω (Ohm) مقاومت سنجش اهم مقاومت‌ها و سیم‌پیچ‌ها
A آمپر اندازه‌گیری شدت جریان
موج صوتی / دیود پیوستگی (Buzzer) تست قطعی سیم و اتصال کوتاه

آموزش گام‌به‌گام کار با مولتی‌متر

1. چگونه ولتاژ را اندازه بگیریم؟ (تست باتری و پریز)

اندازه‌گیری ولتاژ رایج‌ترین کار با مولتی‌متر است. نکته مهم این است که ولتاژ همیشه به صورت موازی اندازه‌گیری می‌شود.

مراحل:

  1. سیم سیاه به COM و سیم قرمز به VΩmA.
  2. تنظیم سلکتور: برای باتری روی V- (DC) و برای پریز برق روی V~ (AC) قرار دهید. (اگر اتو-رنج نیست، عددی بالاتر از ولتاژ احتمالی را انتخاب کنید).
  3. پروب‌ها را به دو سر قطعه یا داخل سوراخ‌های پریز بزنید.
  4. عدد روی نمایشگر را بخوانید


2. نحوه اندازه‌گیری مقاومت (تست اهم)

 نکته ایمنی حیاتی: قبل از اندازه‌گیری مقاومت، حتماً برق مدار را قطع کنید! تست مقاومت روی مدار روشن می‌تواند به مولتی‌متر آسیب جدی بزند.

مراحل:

  1. سیم‌ها همانند حالت قبل (قرمز به VΩmA).
  2. سلکتور را روی علامت Ω بگذارید.
  3. نوک پروب‌ها را به دو پایه قطعه (مثلاً مقاومت) بزنید.
  4. تفسیر: اگر عدد 1 یا OL دیدید، یعنی مقاومت بی‌نهایت است (مدار باز). اگر عدد نزدیک به صفر بود، یعنی مقاومت بسیار کم است.

3. تست پیوستگی یا بازر (Continuity)

این تست برای پیدا کردن قطعی سیم معجزه می‌کند.

  1. سلکتور را روی علامت موج صوتی (بوق) بگذارید.
  2. دو سر پروب‌ها را به هم بزنید؛ باید صدای بوق بشنوید (تست سلامت دستگاه).
  3. حالا پروب‌ها را به دو سر سیم مورد نظر بزنید. اگر بوق زد، سیم سالم است. اگر ساکت بود، سیم قطع شده است.




4. اندازه‌گیری جریان (آمپر) – بخش خطرناک!

اندازه‌گیری جریان با ولتاژ متفاوت است و باید به صورت سری انجام شود. یعنی مولتی‌متر باید بخشی از سیم‌کشی مدار شود.

مراحل:

  1. تغییر پورت: سیم قرمز را به پورت 10A منتقل کنید (برای ایمنی بیشتر).
  2. سلکتور را روی A تنظیم کنید.
  3. مدار را قطع کنید و پروب‌ها را بین منبع تغذیه و مصرف‌کننده قرار دهید.
  4. مدار را روشن کنید تا جریان از داخل مولتی‌متر عبور کند و عدد نمایش داده شود.



نکات ایمنی حیاتی هنگام کار با مولتی‌متر

  • سلامت پروب‌ها: همیشه قبل از کار، روکش سیم‌ها را چک کنید تا پارگی نداشته باشند.
  • تماس دست: هنگام کار با ولتاژ بالا، هرگز قسمت فلزی نوک پروب را لمس نکنید.
  • بازگشت سیم قرمز: بعد از تست جریان، بلافاصله سیم قرمز را به پورت ولتاژ برگردانید. اگر فراموش کنید و ولتاژ بگیرید، فیوز دستگاه می‌سوزد!

راهنمای خرید مولتی‌متر برای افراد مبتدی

آیا نیاز به مولتی‌متر گران قیمت (مثل Fluke) دارید؟ خیر. برای مصارف خانگی و آموزشی، مولتی‌مترهای ارزان‌قیمت دیجیتال (مانند برندهای Victor یا Uni-T) کاملاً پاسخگو هستند. پیشنهاد ما خرید مدل‌های Auto-Range (رنج خودکار) است. در این مدل‌ها نیازی به تنظیم دستی عدد ولتاژ نیست و کاربری بسیار ساده‌تری دارند.

نتیجه‌گیری

مولتی‌متر ابزاری است که ترس شما از برق را به مهارت تبدیل می‌کند. ما آموختیم که ولتاژ را موازی، جریان را سری و مقاومت را در حالت خاموش تست کنیم. بهترین راه یادگیری، تمرین است. همین حالا یک باتری قلمی بردارید و ولتاژ آن را اندازه بگیرید!

سوالات متداول

1. آیا با مولتی‌متر ارزان هم می‌توان کارهای تعمیراتی انجام داد؟ بله، برای مصارف خانگی و پروژه‌های دانش‌آموزی، مولتی‌مترهای ارزان‌قیمت دیجیتال کاملاً کارراه‌انداز هستند و دقت کافی را دارند.

2. علامت OL روی نمایشگر مولتی‌متر به چه معناست؟ OL مخفف Open Loop است. در تست مقاومت یعنی مدار قطع است (یا مقاومت بی‌نهایت است) و در تست ولتاژ یعنی مقدار ولتاژ بیشتر از رنج تنظیم شده است.

3. اگر جای سیم‌های قرمز و مشکی را اشتباه بزنیم چه می‌شود؟ در مولتی‌مترهای دیجیتال اتفاق خطرناکی نمی‌افتد؛ فقط عدد روی نمایشگر با علامت منفی (-) نشان داده می‌شود که نشان‌دهنده قطبیت معکوس است.

4. چگونه بفهمم فیوز مولتی‌متر سوخته است؟ اگر مولتی‌متر روشن می‌شود و ولتاژ را نشان می‌دهد اما در حالت تست جریان (آمپر) عدد صفر را نشان می‌دهد، احتمالاً فیوز داخلی محافظ جریان سوخته است.


۰۲ آذر ۱۴۰۴
FNIRSI


محصولات مشابه
  • کشوی نگهدارنده پول

    کشوی نگهدارنده پول

    مشخصات کلی کشو پول کشو پول با داشتن امکانات بسیاری در یک مجموعه فروش میتواند نقش موثری داشته باشد. در این کشو پول، 4 الی 5 خانه برای اسکناس و 8 خانه برای نگهداری پول خرد (سکه) تعبیه شده که می تواند به دخل شما نظم دهد و محلی امن برای نگهداری درآمد و فروش روزانه باشد. از این رو نیز بازپس دادن مابقی پول مشتری با حداقل سرعت و معطلی انجام میشود. طراحی و ساخت کشوی پول در دو رنگ سفید و مشکی ارائه شده و بدنه آن از جنس فلزاست. فلزی بودن این کشوی پول برقی بی شک بر عمر مفید دستگاه خواهد افزود. ظاهر زیبایی آن نیز می تواند به میز کار شما جلوه ای خاص ببخشد و به راحتی با ابعاد جمع و جور به صورت کاملا مربعی شکل بر روی میز کاری شما قرار بگیرد. قابلیت و امکانات کشوی پول مجهز به کشوی قفل سه حالته است و امکان اتصال آن با دستگاه فیش پرینتر را دارا می باشد، با این اتصال حین صدور فیش یا فاکتور به صورت خودکار درب کشو باز می شود. علاوه بر این کشوی پول می تواند با کلید مخصوص به صورت دستی نیز باز شود.

    تجهیزات الکترونیکی تهران
  • دستگاه حضور و غیاب F20

    دستگاه حضور و غیاب F20

    دستگاه حضور و غیاب F20 شاید یکی از راه هایی که باعث رشد یک مجموعه و صرفه جویی در زمان باشد، انتخاب یک دستگاه حضور و غیاب مناسب است که کار حضور و غیاب پرسنل را راحت تر می کند.اگر کمی در بازار جستجو کرده باشید با برند ها و مدل های متفاوت در این زمینه روبررو خواهید شد پیشنهادی که ما برای شما داریم، دستگاه حضور و غیاب F20، سری جدید از محصولات حضور و غیاب فراتکنو می باشد که بعد از بررسی های بسیار تخصصی سرانجام روانه ی بازار شد. مدل F20 امکان شناسایی تردد از طریق تشخیص چهره، کارت و رمز عبور را فراهم می کند و با توجه به کیفیت، کارایی و قیمت مناسب آن طرفداران زیادی را در مدت زمان کوتاهی به خود جلب کرده است.دستگاه حضور و غیاب F20 امکان تخلیه اطلاعات از طریق USB و شبکه را داراست. F20 همچنین دارای سنسور اثر انگشت میباشد. این دستگاه دارای منوی کاربری بسیار آسان می باشد و تمامی منو های ان به زبان فارسی بوده درضمن سنسور تشخیص چهره آن امکان شناسایی در کمتر از نیم ثانیه را دارا می باشد. همراه دستگاه دو نرم افزار حضور و غیاب رایگان و حقوق دستمزد ارائه می شود که پردازش اطلاعات و تردد ها را با توجه به الگوی کاری که تعریف می کنید انجام می دهد.اگر شرکت یا مجموعه ای کوچک یا متوسط دارید و به دنبال دستگاهی با کیفیت و قیمت مناسب هستید پیشنهاد ما مدل F20 می باشد.

    تجهیزات الکترونیکی تهران
  • پریز هوشمند وای فای دار

    پریز هوشمند وای فای دار

    پریز های هوشمند GOSUND یکی از پرفروشترین چند راهی های هوشمند در آمازون و بازار اروپا و امریکا میباشد. کیفیت بالای ساخت، بدنه مقاوم، سیستم وای فای بروز و شارژر یو اس بی هوشمند از ویژگی های بارز این محصول میباشد. نحوه استفاده از این وسیله بسیار آسان میباشد. کافیست که در محل مربوطه سیستم وای فای روشن باشد و با نصب ساده نرم افزار مربوطه بر روی گوشی همراه و یا کامپیوتر، ازآن استفاده نمود. همچنین با استفاده از این پریزها میتوانید برای تجهیزات خانه و دفتر اداری خود زمان لازم روشن و خاموش شدن را تعیین نمایید. پریز های هوشمند GOSUND با انواع اپلیکیشنهای Alexa,Google Assistant,Smart Life بسهولت راه اندازی و نصب میشود. این پریز های هوشمند دارای بدنه مقاوم از جنس پلی کربنات بوده که ضد اشعه یو وی و ضد آتش بوده و با گذشت زمان تغییر رنگ پیدا نمیکند. این پریز ها در انواع تک پریز مینی،تک پریز USB دار،دو خانه ای وای فای دار و سه پریز USB دار موجود میباشد. جهت کسب اطلاعات بیشتر با شرکت آذر انرژی خاور میانه تماس حاصل فرمایید.

    تجهیزات الکترونیکی آذربایجان شرقی
  • دستگاه حضور وغیاب F200

    دستگاه حضور وغیاب F200

    دستگاه حضور و غیاب F200 محصولی جدید در سبد کالایی فراتکنو است که در زمینه دستگاه حضور و غیاب فعالیت میکند با توجه به استقبال گسترده مشتریان خود اقدام به افزودن محصولات جدید کرده است.این دستگاه که میان رده ای معمولی محسوب میشود مناسب شرکت ها و محیط های کاری کوچک است.پشتیبانی از اثر انگشت و رمز عبور بهمراه حافظه تردد 100/000 عددی با امکان گزارش گیری از طریق یو اس بی یا شبکه در کنار ابعاد مناسب ، این دستگاه را در زمره پرفروش ترین دستگاه های حضور و غیاب فراتکنو قرار داده است.فراتکنو همواره متناسب با نیاز روز مشتریان خود اقدام به عرضه محصولات خود کرده است.هر کسب و کاری به راحتی میتواند دغدغه ثبت و کنترل تردد را از ذهن خود خارج کرده و همیشه گزارشات و اطلاعات دقیقی از ثبت ورود و خروج پرسنل در اختیار داشته باشد.

    تجهیزات الکترونیکی تهران